به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، رئیس سازمان توسعه تجارت امروز در نشستی خبری در آستانه روز صادرات چنین خبر داد که با برقراری ارتباط با پول ملی در تجارت با روسیه، بخش عمده‌ای از مشکلات نقل‌وانتقال مالی میان دو کشور نسبت به سایر مقاصد صادراتی مرتفع شده است.
محمدعلی دهقان‌دهنوی در عین حال یادآور شد: در مذاکرات ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به‌ویژه روسیه، رفع موانع غیرتعرفه‌ای و تسهیل نقل‌وانتقالات ارزی اولویت دارد.
معاون وزیر صمت این را نیز یادآور شده که با وجود امضای پیمان‌های پولی و توافقات مکرر با کشورهای طرف تجارت ایران برای تسویه تجاری با ریال و پول کشور مقصد صادراتی، مبادلات دو کشور همچنان با دست‌اندازهای جدی روبه‌روست.
چالش‌های حذف دلار
در این میان ناترازی شدید موازنه تجاری، نبود سازوکار پایدار برای پوشش ریسک نوسانات ارزی و غیبت یک نهاد تسویه مشترک، موجب شده صادرکنندگان ایرانی همچنان برای تبدیل مطالبات خود معطل بمانند.
البته این برای اولین بار نیست که چنین موضوعی طرح شده و در دستور کار قرار می‌گیرد چراکه از دهه‌های قبل نیز بحث حذف دلار از مبادلات تجاری مورد توجه بوده و در برخی مقاطع نیز پیشنهاداتی مبنی بر جایگزینی دلار با یوان مطرح شده بود. حتی به غیر از ایران این سیاست در کشورهای دیگر هم در دستور کار بوده است. به طور مثال پس از آغاز جنگ اوکراین و مسدود شدن ذخایر ارزی روسیه به دلیل تحریم‌ها، دسترسی این کشور به سوئیفت قطع شد و مسکو کوشید برای مبادلات تجاری خود از یوان استفاده کند.
تاکید رئیس جمهور بر حذف دلار
طهماسب مظاهری رئیس کل سابق بانک مرکزی زمانی با بیان اینکه هر کشوری در دنیا تلاش دارد صادرات و واردات را با ارز ملی خود انجام دهد، گفته بود: «کشورهایی که اقتصاد قوی‌تری دارند در این زمینه موفق‌تر هستند اما کشورهایی که اقتصاد کوچک‌تر و ضعیف‌تری دارند در مبادلات خود با دیگر کشورها، برای آنکه بتوانند تعهدات خود را انجام دهند، از ارز کشورهای قدرتمند استفاده می‌کنند.»
وی در عین حال گفته بود: « جهان تک صدایی در عرصه اقتصادی در حال تبدیل شدن به جهان چند قطبی است و در پی آن ارزهای مختلف کشورهای دیگر هم در مبادلات مورد استفاده قرار می‌گیرد.»
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور نیز چندی پیش در جمع اعضای بریکس خواستار توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضای بریکس شده و این مسیر را راهی برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصادها از شوک‌های سیاسی دانسته بود. پزشکیان در عین حال تاکید کرده بود این هدف باید همراه با ابزارهای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل میان کشورها پیش برود.وی همچنین تاکید کرده بود: نظام مالی کنونی جهان به‌دلیل تکیه بر چند ارز محدود، در برابر شوک‌های سیاسی آسیب‌پذیر است.
کاهش هزینه مبادلات از طریق تجارت با ارزهای ملی
صدر الدین نیاورانی، نایب‌رئیس دوم کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی در گفتگویی با تازه‌های اقتصاد؛ با تأکید بر مزایای استفاده از ارزهای ملی در تجارت خارجی گفت: انجام مبادلات تجاری بدون واسطه دلار می‌تواند هزینه‌های تبدیل ارز را کاهش دهد، اما تحقق این هدف به فراهم شدن زیرساخت‌های بانکی و مالی میان کشورهای طرف تجاری نیاز دارد.
نیاورانی در ارتباط با برنامه انجام مبادلات تجاری ایران و روسیه با پول ملی دو کشور؛ اظهار کرد: در هر معامله‌ای که بتوانیم طرف سوم را حذف کنیم، شرایط برای دو طرف سودآورتر خواهد شد.
وی با اشاره به هزینه‌های ناشی از تبدیل ارز افزود: زمانی که دو کشور با ارزهای رسمی متفاوت با یکدیگر تجارت می‌کنند، استفاده از دلار به‌عنوان ارز واسطه می‌تواند هزینه‌های اضافی به معامله تحمیل کند. برای مثال، ممکن است ارز کشور طرف معامله ابتدا به دلار تبدیل شود و سپس صادرکننده پس از ورود ارز به کشور، آن را به تومان تبدیل کند. در این فرآیند، هزینه تبدیل ارز و اختلاف نرخ‌ها به فعال اقتصادی تحمیل می‌شود.
استقبال بخش خصوصی و تجار
نیاورانی تصریح کرد: اگر بتوانیم مبادلات را مستقیماً با روبل، درهم، روپیه یا دیگر ارزهای ملی انجام دهیم، بخشی از هزینه‌های اضافی حذف خواهد شد. از این رو، ما از اصل انجام معاملات مستقیم با ارزهای ملی استقبال می‌کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت آماده‌سازی زیرساخت‌های بانکی گفت: صرف توافق برای استفاده از پول ملی کافی نیست و بانک‌های دو کشور باید امکان نقل‌وانتقال مستقیم وجوه را فراهم کنند. به گفته نیاورانی، در شرایط فعلی، زیرساخت‌ها هنوز به سطحی نرسیده‌اند که بتوان همه مبادلات را به شکل مطلوب انجام داد.
نایب‌رئیس کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی افزود: باید امکان دریافت مستقیم حواله‌ها، تبدیل ارز دریافتی با نرخ قابل معامله و استفاده از آن برای انجام تعهدات ارزی صادرکنندگان فراهم شود؛ در غیر این صورت، فعالان اقتصادی همچنان با مشکلات انتقال و تبدیل ارز مواجه خواهند بود.
منفعت حضور در پیمان‌های بین المللی برای اقتصاد
نیاورانی در ادامه با اشاره به ظرفیت همکاری با کشورهای عضو بریکس اظهار کرد: حضور در پیمان‌ها و گروه‌های اقتصادی بین‌المللی، در صورت استفاده صحیح از ظرفیت‌های آن‌ها، به نفع اقتصاد و تجارت کشور خواهد بود.
وی افزود: این همکاری‌ها می‌توانند زمینه تسهیل مبادلات تجاری، بهره‌مندی از تخفیف‌های گمرکی و توسعه تجارت مرزی را فراهم کنند. همچنین گسترش همکاری با کشورهای همسایه و شرکای منطقه‌ای می‌تواند به کاهش موانع تجاری و تقویت روابط اقتصادی کمک کند.
این فعال بازرگانی با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها تأکید کرد: هر اندازه بتوانیم همکاری خود را با کشورهای مختلف گسترش دهیم و در پیمان‌های اقتصادی حضور مؤثرتری داشته باشیم، شرایط بهتری برای تجارت خارجی کشور فراهم خواهد شد. البته استفاده عملیاتی از ظرفیت این توافق‌ها اهمیت اساسی دارد.
نیاورانی در پاسخ به پرسشی درباره ارزهای جایگزین دلار گفت: از نظر اقتصادی، ارزهای معتبرتر و باثبات‌تر برای انجام معاملات مناسب‌تر هستند. پس از دلار می‌توان روی یورو حساب کرد و در منطقه نیز درهم امارات از ارزهای معتبر به شمار می‌رود.
وی در عین حال تاکید کرد: با توجه به شرایط فعلی کشور، باید به سمت استفاده از یوان چین و پول ملی کشورهایی برویم که شرکای تجاری ایران هستند. انتخاب ارز نیز باید با توجه به حجم مبادلات، ثبات ارزی و امکان انتقال و تسویه وجوه انجام شود.
نیاورانی در پایان خاطرنشان کرد: توسعه تجارت با ارزهای ملی می‌تواند هزینه‌های مبادلات را کاهش دهد، اما موفقیت این رویکرد به ایجاد زیرساخت‌های بانکی کارآمد و فراهم شدن امکان استفاده واقعی صادرکنندگان از ارزهای دریافتی وابسته است.
نظر شما